عوامل ایجاد کننده پوکی استخوان

پوکی استخوان نوعی بیماری مربوط به بافت استخوانی می باشد که نازک شدن و کاهش تراکم استخوانی را به بار می آورد. این بیماری خطرناک به مرور زمان باعث شکستگی استخوان ها می گردد این شکستگی ها ناشی از تغییرات استخوان هاست ، این بیماری هر سال در حال افزایش یافتن است. عوامل ایجاد کننده پوکی استخوان متفاوت هستند.

این عوامل را می توان به دو گروه ژنتیکی و غیر ژنتیکی تقسیم کرد. عوامل ژنتیکی را به هیچ وجه نمی توان تغییر داد. البته عوامل غیر ژنتیکی بسیار مهم تر از عوامل ژنتیکی به شمار می روند. در زیر می توانید علل عمده ی ابتلا به پوکی استخوان را مشاهده کنید:

حنس :

مردان و زنان تفاوت های عمده ای از لحاظ ژنتیکی با هم دارند. عوامل ژنتیکی باعث تفاوت های عمده ای در متابولیسم یا همان سوخت و ساز بدن و فرایند های مهم بدن زن یا مرد می شوند. جنس عامل مهمی در ایجاد پوکی استخوان می باشد. زنان ۴ برابر مردان به این بیماری مبتلا می شوند.

سابقه ی فامیلی:

یکی از عواملی است که به وراثت فرد مربوط می شود. همان طور که می دانید صفات آدمی توسط ژن های موجود در کروموزوم های شخصی او تعیین می گردد، حال اگر زن های بیماری پوکی استخوان در وی موجود باشد ، احتمال ابتلای به پوکی استخوان افزایش می یابد.

سن :

عامل سن را میتوان مهم ترین فاکتور در ابتلا به پوکی استخوان دانست. پوکی استخوان را در اینجا به دو نوع تقسیم کرده اند؛

الف) پوکی استخوان سالمندی، که ناشی از روند تقریبا ثابت از دست دادن توده ی استخوانی پس از ۴۰ سالگی در هر دو جنس است.

ب) پوکی استخوان پس از یائسگی ، که به علت افزایش پوکی و شکسته شدن استخوان در اثر فقدان استروژن در زنان روی می دهد. به طور کلی با بالا رفتن سن احتمال ابتلا به پوکی استخوان افزایش می یابد که این افزایش در زنان به صورت بیشتر و صعودی تر می باشد.

نژاد و رنگ پوست :

عامل نژاد یکی از عوامل مهم تأثیر گذار بر احتمال ابتلا به پوکی استخوان در زنان می باشد. بنابر آمار جمع آوری شده نژادهای آسیایی ( نژادهای زرد ، چینی و ژاپنی) و اقوام اروپای شمالی، بیشتر در خطر ابتلا هستند. به طور کلی زنان سفید پوست بیش از زنان سیاه پوست در معرض ابتلا به پوکی استخوان هستند. بنابراین زنان ایرانی، خود به خود ریسک ابتلا به پوکی استخوان را دارند و حتما باید پیشگیری مناسبی برای مبتلا شدن به این بیماری انجام دهند.

تراکم استخوان کم :

میزان تراکم استخوان ها بستگی به تولید استخوان در سنین کودکی و جوانی دارد. هر چه فرد دارای استخوان های قطورتر و محکم تری باشد احتمال کمتری برای ابتلا به بیماری پوکی استخوان دارد.

کمبود مواد معدنی :

مواد معدنی بر بیشتر فعالیت های بدن تأثیر دارند. فعالیت های حیاتی بدن باید در حضور مواد معدنی صورت پذیرد. برای تولید استخوان ، معدنی شدن لازم است. استخوانی که معدنی نشود  به صورت بافت نرمی باقی می ماند.برای معدنی شدن استخوان ، مواد معدنی خاص و به میزان معینی مورد نیاز می باشد. از این مواد معدنی، کلسیم و فسفر را می توان نام برد.

عدم تحرک و ورزش نا کافی :

احتمال بروز پوکی استخوان در افرادی که تحرک کافی ندارند، بیشتر است. یکی از دلایل اهمیت ورزش را می توان این گونه شرح داد که بافت استخوانی ، همانند بافت های دیگر بدن در صورت فعالیت کردن قطورتر و محکم تر می شوند و در صورت عدم استفاده تحلیل می روند و کم کم ضعیف و ضعیف تر می شوند و برای از دست دادن تراکم استخوان آماده تر می شوند.

سیگار کشیدن :

عوامل ایجاد کننده پوکی استخوان

عوامل ایجاد کننده پوکی استخوان

سیگار مضرات بسیار زیادی دارد، از جمله بیماری های قلبی ، بیماری های دستگاه تنفس ، دستگاه گوارش و زخم معده و غیره. سیگار کشیدن عامل بسیار خطرناک برای ایجاد بیماری پوکی استخوان است. تأثیر سوء سیگار بر بافت استخوانی بسیار زیاد است.

مصرف الکل :

مواد الکی مانند سیگار برای تخمدان مضر است و تعادل هورمونی را بر هم می زند که در نتیجه باعث کاهش استخوان سازی می شود. هم چنین این مواد با ایجاد کم اشتهایی ، عدم دریافت مواد مغذی مورد نیاز بدن و در نتیجه کاهش استخوان سازی را سبب می گردد.

کمبود ویتامین ها :

ویتامین ها موادی هستند که در تمام فعالیت های بدن شرکت دارند. کمبود ویتامین عامل بسیار مهمی در ایجاد پوکی استخوان می باشد که متأسفانه عامل شایعی نیز هست. در افرادی که به کمبود وزن ، سوء تغذیه ، سوء جذب و.. مبتلا هستند ، کمبود ویتامین رخ می دهد.برای تشکیل استخوان ها ، ویتامین های مختلفی مورد نیاز است. مهم ترین ویتامین برای استخوان ها ویتامین D می باشد.

تداخل دارویی :

گروهی از داروها تأثیر بدی روی استخوان ها دارند ، این داروها سه دسته اند؛ داروهایی که جذب کلسیم و مواد معدنی را کاهش می دهند _ داروهایی که در عمل استخوان سازی اختلال ایجاد می کنند_ داروهایی که کار سلول های استخوان خوار را افزایش می دهند. افرادی که چنین داروهایی را استفاده می کنند، باید تغذیه مناسب با آن دارو و مکمل های مورد نیاز را طبق دستورات پزشک مصرف کنند.

گروهی از داروهایی که مستقیم و غیر مستقیم، احتمال ابتلای بیماری پوکی استخوان را افزایش می دهند، توضیح می دهیم؛

الف) کورتون : مصرف روزانه ی کورتون سبب افزایش احتمال بروز پوکی استخوان می شود. کورتون علاوه بر اینکه جذب کلسیم را مهار می سازد باعث فعال شدن تخریب کننده ی استخوان یا همان سلول های استخوان خوار و کاهش فعالیت سلول های استخوان ساز می شود.

ب) داروهای دیگر: ضد اسید های دارای آلومینیوم که برای ناراحتی معده تجویز می شوند. هورمون های تجویز شده برای تیروئید ، داروهای پایین آورنده ی کلسترول ، داروهای ضد انعقاد خون مثل هپارین ، داروهای ضد تشنج مثل کاربامازپین ،داروهای مدر مانند فروزماید این داروها اثر منفی بر روند استخوان سازی دارند.

مصرف کافئین :

چای ، قهوه ، نسکافه و نوشابه دارای میزان زیادی کافئین می باشند ، مصرف کافئین بیش از حد ضررهای زیادی به بدن می زند. کافئین باعث عدم جذب آهن ، کلسیم و مواد معدنی مهم دیگر می شود. کاهش کلسیم نیز باعث پوکی استخوان می گردد.

ورزش بیش از حد :

همان قدر که ورزش مفید است ورزش بیش از حد، مضر می باشد. در گروهی از ورزشکاران که به فعالیت های بیش از حد مشغول هستند، احتمال ابتلا به پوکی استخوان زیاد است به خصوص گروهی از آنان که در سنین جوانی می باشند. فعالیت شدید ورزشی، باعث کاهش استروژن در زنان می شود و خطر پوکی استخوان را در آنها افزایش می دهد. بهترین شعار در همه ی کارها تعادل است؛ پس در ورزش کردن نیز تعادل را رعایت کنید.

سوءتغذیه و بیماری های سوءجذب :

بیماری های سوء تغذیه باعث کاهش مواد مغذی ، همانند ویتامین ها و مواد معدنی می شود. این موضوع باعث کاهش تراکم استخوان می گردد بیماری هایی مانند نارسایی کلیه ، التهاب روده و بیماری های مزمن کبدی نیز بر تراکم استخوان تأثیر گذاشته و سبب افزایش احتمال ابتلا به بیماری پوکی استخوان می شوند.

نداشتن سابقه ی زایمان :

زنانی که تا به حال زایمان نکرده اند، احتمال زیادتری برای ابتلا به بیماری پوکی استخوان دارند. در بعضی تحقیقات ثابت شده است، زنانی که سابقه ی شیردهی داشته اند، کمتر از بقیه زنان مبتلا به پوکی استخوان می شنود.البته آنهایی که تعداد زایمانشان بالاست ، به کمبود ویتامین D مبتلا می شوند.

گروهی از بیماری ها :

دسته ای از بیماری ها بر پوکی استخوان اثر گذاشته و آن را افزایش می دهند.

الف) آمنوره

فقدان خونریزی ماهانه در زنان را آمنوره می گویند. این بیماری به دلایل مختلفی ایجاد می شود. در بیماری آمنوره سطح استروژن بسیار پایین می آید ، همین کاهش سطح استروژن باعث پوکی استخوان می شود.

ب) بیماری تیروئید

کم کاری و پرکاری تیروئید هر دو اثر نا مناسبی بر استخوان سازی دارند. بیماری های تیروئید باید به مقدار کافی درمان شوند، سپس با آزمایشات منظم ، میزان هرمون تیروئید را اندازه گیری کنند و حتما تحت نظر پزشک باشند.

ج) بیماری های دیگر

از جمله سرطان، پرکاری غدد پاراتیروئید، کمبود هورمون رشد، بیماری های کلیه ، نارسایی و التهاب کبد،اسهال مزمن ، برداشتن قسمتی از روده یا معده، تشنج و در برخی موارد درمان این بیماری ها سبب افزایش احتمال ابتلا به پوکی استخوان می شود.

رژیم غذایی نامناسب:

رژیم غذایی با ویتامین ناکافی ، مواد معدنی ناکافی یا بیش از حد ، رژیم های سنگین و شدید لاغری ، کاهش وزن بیش از حد، رژیم غذایی با نمک زیاد ، رژیم غذایی با پروتئین یا گوشت زیاد و هزاران اشتباهات تغذیه ای دیگر باعث ایجاد پوکی استخوان می شود.

سابقه ی شکستگی استخوان :

افرادی که دارای سابقه ی قبلی شکستگی استخوان بر اثر پوکی استخوان دارند، زمینه ی بیشتری برای مبتلا شدن به شکستگی های دیگر استخوانی دارند. هر قدر تعداد این شکستگی ها بیشتر شود احتمال ابتلا به شکستگی های بعدی نیز بالا می رود.

یائسگی زودرس :

یائسگی یکی از دوران های زندگی بانوان محسوب می شود. اغلب زنان اخرین دوره ی قاعدگی را در حدود سن ۵۰سالگی پشت سر می گذارند. این دوران هنگاهی اتفاق می افتد که ترشح هورمون های جنسی زنانه، یعنی استروژن و پروژسترون توسط غدد جنسی کاهش می یابد، بنابراین میزان این هورمون ها در خون کم شده و در نتیجه جذب کلسیم و ساخت استخوان کاهش می یابد.

کمبود وزن :

کمبود وزن عامل نسبتا مهمی برای ایجاد پوکی استخوان است. برای این موضوع دلایل مختلفی ذکر شده است:

الف) میزان استروژن زنانی که کمبود وزن دارند نسبت به زنان دیگر کمتر است و به همین دلیل ساخت استخوان در آنان کمتر صورت می پذیرد.

ب) معمولا افرادی که کمبود وزن دارند ، مواد معدنی و ویتامین های مورد نیازشان را نیز به میزان لازم دریافت نمی کنند.

در پست بعدی در مورد راه کارهای عملی و مؤثر پیشگیری از بیماری های پوکی و نرمی استخوان توضیح خواهیم داد.

Rating
3.0
User Rating 0 (0 votes)
Sending

درباره نویسنده

فرناز سهیلی

فرناز سهیلی

فرناز سهیلی هستم، کارشناس مدیریت آموزش و برنامه ریزی درسی، مدیر و نویسنده وب سایت سیترین نویسندگی علاقه اصلی من بود و بسیار خوشحالم که با وجود سیترین محقق شد. بزرگترین درس من از زندگی این هست که هیچ کس به تنهایی موفق نمی شود و به یکدیگر وابسته ایم. از همه ی دوستان و همراهانم که با همدلی همراه من بوده اند، ممنونم.

Leave a Reply